Aktualności

20.03.2012 - Nowe publikacje

01.09.2011 - Nowe publikacje i pocztówki

Projekt

Zadaniem mojej pracy doktorskiej jest możliwie jak najpełniejsze przedstawienie historii wojskowości Gdańska z okresu II wojny światowej, przy czym mam tu na myśli nie tyle (często już opracowane) dane dot. walk w Gdańsku podczas kampanii wrześniowej czy też marca 1945 r., ale w pierwszej kolejności przedstawienie rozwoju gdańskiego garnizonu, jego funkcjonowania i wpływu, tak na jego mieszkańców, jak i na organizm miejski. Mimo, że dotąd powstało już wiele prac traktujących o Gdańsku z lat II wojny światowej, to jednak żadna z nich w sposób naukowy i jednocześnie dostateczny nie dostarcza niezbędnych odpowiedzi na pytania takie jak np. jakie urzędy wojskowe działały w mieście, jaką rolę pełniły zlokalizowane w Gdańsku zakłady zbrojeniowe i magazyny wojskowe, ilu żołnierzy niemieckich stacjonowało nad Motławą w latach 1939-45, czy wreszcie jaki wpływ na życie codzienne gdańszczan miał fakt uczynienia z miasta silnego garnizonu oraz wojskowego zaplecza logistycznego. Jak dotąd nie podjął się nikt również próby sporządzenia i chociażby ogólnego opisania wszystkich jednostek wojsk niemieckich, które w latach II wojny światowej stacjonowały w Gdańsku.

Założeniem wyjściowym dla mojego doktoratu, który powstaje pod kierunkiem prof. dr hab. Marka Andrzejewskiego na Uniwersytecie Gdańskim, jest próba znalezienia satysfakcjonujących odpowiedzi na wyżej wymienione zagadnienia, jak i na wiele innych, przede wszystkim na bazie badań naukowych prowadzonych w archiwalnych zbiorach polskich i niemieckich.

„Miasto skoszarowane: Gdańsk Gdańsk w latach 1939-1945“

(poniżej przedstawiony został roboczy, ramowy plan pracy z wyszczególnieniem haseł przedmiotowych podstawowych zagadnień)

  1. W przede dniu wojny (remilitaryzacja Wolnego Miasta Gdańska, plany niemieckie i polskie na wypadek wojny, próba oszacowania sił gdańskich)

  2. Działania wojenne w Gdańsku we wrześniu 1939 oraz początek administracji wojskowej (wrzesień-październik 1939)

  3. Miasto garnizonowe Gdańsk (od końca października 1939 do późnej jesieni 1944 roku)

    1. administracja wojskowa (struktury, rozmieszczenie, zadania – w zarysie)
    2. oddziały – dyslokacja (wojska lądowa, powietrzne i marynarka wojenna), rotacja, system uzupełnień i szkoleń
    3. inwestycje, plany urbanistyczne, budowle wojskowe okresu II wojny światowej w Gdańsku
    4. gospodarka wojenna na potrzeby wojska (w zarysie) – rozmieszczenie i specjalizacja magazynów, zamówienia na potrzeby wojska wśród lokalnych zakładów, fabryki uzbrojenia i wyposażenia, zaopatrzenie garnizonu, obozy pracy
    5. życie codzienne w gdańskim garnizonie: służba, czas wolny, działalność kulturalna Wehrmachtu, życie sportowe żołnierzy, rozrywki, kontakty z mieszkańcami
    6. kwestie kościelne, socjalne i zdrowotności wśród żołnierzy garnizonu gdańskiego (w zarysie)
    7. stosunki Wehrmachtu z SS, NSDAP i policją – współpraca, konflikty, kompetencje

  4. Sytuacja zimą i wczesną wiosną 1945 – napływ uciekinierów, przygotowania w Gdańsku do obrony, dyslokacja, uzbrojenie i liczebność sił gdańskich (próba szacunku), plany obrony, działania wojenne z marca i początku kwietnia 1945 w regionie gdańskim i samym Gdańsku

  5. Wnioski końcowe

Bazą źródłową dla badań są przede wszystkim zbiory archiwalne zgromadzone w:

Cennym uzupełnieniem są także zbiory poszczególnych instytucji, które przechowują gazety, publikacje, zdjęcia, rękopisy, kolekcje itp.):

Osobną grupę materiałów stanowią wspomnienia i relacje pozyskiwane drogą listowną, bądź na podstawie notacji i osobistych spotkań, a także – nierozpoznany jeszcze – zespół „Heeresarchiv-Danzig Oliva”, obecnie przechowywany w Moskwie.